“Елу жылда ел жаңа” деген сөз бар бабалардан қалған..Келер ұрпақтың қалыптасқан дүниетанымына қарай, елдің болашағы қалыптасады..Осыны кезінде Мұхтар Әуезов те дәл басып айтқан “ел болам десең, бесігіңді түзе” (”..бесігіңді түзеймін десең әйел затын түзе” деген жалғасы барын көпшілігіміз білмейміз осы сөздердің, бесікті тербететін ананың роліне бір ой жүгіртейік) деп..Сондықтан кез келген ел үшін, келер ұрпақтың тәлім тәрбиесі, білімі зор мәнге ие..Ал әр баланың тұлға болып қалыптасуында, ең бірінші орында жанұя тұрады, одан кейін барып үйдің тысындағы қоршаған ортасы (мектеп өмірі, университет қабырғасындағы орта, т.б.).

Алматы қаласындағы КИМЭП, КБТУ сияқты “беделді” оқу орындарындағы жастар, ел ауызында “алтын ұрпақ” (золотой молодежь) деп аталады..Бұл жердегі “алтын” сөзі, олардың әке шешелерінің материалдық жағдайына қарай айтылған..Әрине әке шешелерінің материалдық жағдайына ешкім дау айтпас, бірақ мәселе елдің болашағы және сол болашақтағы адамдар болғанда, “алтын” сөзі басқа мағынаны беруі керек..

Бекболат Тілеуханов дұрыс бір мәселені көтерген екен оған “қазақты не құтқарады?” деген сауал қойғанда..Шын мәнісінде қазақты иман ғана құтқарады..

Кеңес дәуірі қарсаңында алаштың зиялы қауымы, қазаққа төнген қауіпті дөп басып, бұл қауіптен елді құтқаруға бар күш жігерін салған болатын..Ахметтер, Мағжандар осы жолда өздерін құрбан еткен..Сол заманның зиялы қауымының ерекшелігі, барлығының бастапқы ілімді ауылдағы молдадан және дін туралы алуларында жатыр..Кішкентайларынан жүректеріндегі иманмен өскен, тұлға болып қалыптасқан арыстарымыз, елдің ертеңі мен тағдыры жолында өздерін құрбан етіп кете берген..Олардың күресін, имансыздыққа қарсы күрес деп қарауымызға, бүгінгі таңда әбден болады..Себебі қолында құраны, жүрегінде иманы жоқ ел - құрдымға кетер ел екендігін жақсы түсінген. Қазақтың бар салт дәстүрі, мәдениеті, жалпы бар тұрмыс болмысы исламмен біте қайнасқаны белгілі, ал сол болмыстан, ең маңыздысын, фундаментін алып тастайтын болсаң, онда бәрі қирайды..Қирайтыны анық, бірақ қашан екенін тек уақыт қана біледі..Ал сол аласапыран замандардан бері қанша уақыт өтті? Жүз жылға жақын бір мерзім..Яғни екі ел жаңарды, екі ұрпақ өтті..Құрымадық, бірақ құлдыруымызда тоқтамады әлі..

Сондықтан да қазір, ел ертеңін ойлаған әр азамат, өзі үйіндегі бала тәрбиесіне аса мән беруі керек..Балаларына иманды берулері керек, иманмен тәрбиелеулері керек..Ал ол үшін ең бірінші өздерін қайтадан тәрбиеге салулары керек..Біз, қазіргі ұрпақ ары кетсе бір елу жыл бармыз..Бізден кейін жаңа ұрпақ келеді..Иман-Аталарымыздың аманаты. Оған қиянат жасамай, келер ұрпаққа табыстау бізге міндет…

Міне сонда ғана, сол иманмен өскен ұрпақты ғана “Алтын ұрпақ” деуімізге болады..

Мектеп кезінде жыл сайын көктем мезгілі келіп жеткенде көктем тақырыбында шығарма жаздырушы еді мұғалімдер..Күз, қыс, жаз туралы да жаздыратын..Және осы шығармалардың баста дайын шаблондары болушы еді..

“Көктемде табиғат ана оянады, қыстың қары еріп, құстар жылы жақтардан қайта оралады..Ағаштар бүршік жарып гүлдейді..” деген сарында басталатын..Одан бері талай көктем келді кетті..Әр көктем ерекше, бір керемет, сыры бітпес бір тылсым..

Әсіресе қызығы, мына көктем алды мезгіл..Қыс пен көктемнін алмасар уақыты..Бір бірімен сықылықтап қуаласпақ ойнаған кішкентай балаларды есіме салады менің..Біресе қыс көрінеді, біресе жылы көктем лебі..Ақыры соңында қыс шаршап тынады дағы, ал көктем керісінше күшіне күш қатып, ойыннан қалып бара жатқан қысқа бұртия қалады да көз жасын төгіп жібереді..Ойынға басқа бала келіп қосылғанша осылай жалғасады..Келесі бала ол жаз мезгілі..

Биылғы көктем ерке көрінді маған..Сыңғырлаған күлкісін, жылт еткен жанарын бір көрсетіп ғайып болатын ерке бір қызды еске салды..Жүректі қобалжытады, бірақ дүрсілдетпейді..Бірақ сонысымен адамды баурайды..Ішіңнен сол бір тәтті сәтке деген қуанышты сезесің, асыға күткендей боласың..

Табиғаттың бұл құбылысы мен ішкі құбылыстың сәйкес келуі де байқалды биыл..Көктем жылы күндердің, жаз шырайының хабаршысы болса, өмірдегі жаңа белестерге деген бет бұрыстың, жаңа бір беттің ашылуы, бір өзгерістің, бір кезеңнің алмасуының хабаршысы сияқты, екеуі де адамды қобалжытады, асықтырады, тағатсыздыққа душар етеді…

Мамыр айының басымен жазық далаға, тынысы кеңіген кең далаға аттанамын..Жасарып, жаңарған даланы құшағыма алып тербеліп қайтамын..Қара жерді астыма төсеп, көк аспанды жамылып жатып ұйықтаймын..

Осыншама кереметті нәсіп қылған Аллаға мың шүкір..

Кеше жаңалықтардан көрдім..Барак Обама жыл сайынға дәстүрлі халыққа жолдауын басқа бір уақытқа ауыстырып әлек болып жатыр екен..Себеп? Себеп аты шулы “Лост” сериалының жаңа маусымының алғашқы сериясының эфирге шығу күні екен..Сериал сүйгіштер аты шулы сериал шығатын теле арнаға хат жаудырған екен..Олар Обаманың жолдауы салдарынын сериалды сол күні көрсетпей қалады деп қорыққан екен..

Бір коммерциялық жобаның, бүкіл әлемнің назарындағы Президенттің өзін шетке ығыстыратын күшке жетті дегені адамды ойландырарлық мәселе екен..”Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайдының” кебіні ғой бұлардың кигені..

Ақпарат көзі: Вести.РУ

Жыл сайын жаңа жыл қарсаңында, жаңа жыл мейрамын тойлаймыз ба, тойламаймыз ба, мұсылмандарға бола ма, болмай ма, христиандардың мейрамы ма, емес пе, сынды неше түрлі пікірталас туындап жатады.

Бұл дау дамалды жыл сайын бастатын да біздің қазақ журналисттеріміз және бұл дау олардың қазақ газеттеріне жазған мақалаларынан арыға ұзап кетпейді. Бұл мәселеде біз жалғыз емеспіз..Себебі жаңа жылды, осы мейрам туралы пікірталаспен қарсы алатын тағы бір мемлекет бар - Туркия.

Түріктерде мұсылман халық болғаннан кейін, жаңа жыл біздегі сияқты тойланбасада, үлкен қалаларда тойланады. Өзім Туркияда біраз өмір сүргендіктен, сол елдің газеттерінің электрондық нұсқаларын оқып, ол елдегі жаңалықтарды біліп жүремін.

Міне биыл да газет беттеріне осы жаңа жылға байланысты пікірталас қайта басталды. Бірақ биыл жылдағыдан өзгеше бір жаңа, тың пікір айтылды. Өте қызық. Мен сол мақаланы сіздерге аударып берейін..Өздеріңіз ойлап көріңіздер.
хххххх

Туркияда шумеролог (яғни шумерлердің мәдениетін зерттеуші ғылым) деген мамандық бар..Осы мамандықтың мықты мамандарының бірі Муаззез Илмие Чыг былай дейді:

«Христиандардың Ғисаның (а.с) туған күні деп құттықтайтын Ноел, яғни жаңа жыл мейрамы, көне түріктердің «Жаңадан туу» мейрамы болып табылады. Түріктердің тек тәңір дініне кірместен бұрынғы сенімдері бойынша, жер ортасының тура ортасында бір шырша ағашы өседі екен. Бұл ағашты «өмір ағашы» деп атайды. Бұл ағашты ою ретінде түрік халықтарының кілемдерінде көруге болады. Түріктерде күннің маңыздылығы зор. Сол кездегі сенімдеріне байланысты, түн қысқарып күн ұзай бастайтын 22 желтоқсан күні (бұл күні жылдың ең ұзақ түні байқалады және осы күннен басталып түн қысқарып күн ұзай бастайды) түн күнмен айқасады екен. Ұзақ бір айқастан кейін күн түнді жеңіп жеңіске жетеді.
Сондықтан күннің жеңісін, жаңадан тууын, түріктер ағаштың астында тойлайтын болған. Мейрамның аты Нардоган (нар= күн, доган, туган=туған); Туған күн.
«Күнді қайтарып берді» деп Тәңірге дұға жасайды. Дұғалар тәңірге жетсін деп, ағаштың астына сыйлықтар қояды, бұтақтарына мата байлайды, жаңа жыл үшін тілек тілейді.

Бұл мейрам үшін үйлер тазаланады. Жақсы киімдерін киеді. Ағаштың айналасында ән айтып, ойындар ойнайды. Қариялар, аталар, апаларға қонаққа барылып, жанұялар жиналып тамақ жейді. Жеген тамақтары қақталған жемістер, тәтті тағамдар болған. Мейрамды достармен, жанұямен бірге жиналып тойласа өмірлері ұзайды және жолдары ашылады екен.
Бұл шырша ағашы тек қана Орталық Азияда өседі екен. Мысалға Филиппиндегілер бұл ағаштың бар екендігін де білмейді екен. Сондықтан да бұл мейрам түріктерден христиандарға өткен екен және бұны Гундардың Еуропаға барған кездерінде солардан көріп көшіріп алғандығы айтылып жүрген.

Сондықтан бұл мейрам Ғиса (с.а.) туған күнімен ешқандай қатысы жоқ.

хххх

Мына мақаланы оқып отырып «Аватар» киносына есіме түсіп кетті. Ол кинода да Нави тайпасы, өмір ағашының қасында жиналып тойлайды ғой мейрамдарын…Соған қарағанда Камерон киноның сценариясын Шумер мәдениетінен көшіріп алған ба деген ой туындайды.

ПыСы: Жаңа жылдарыңызбен.